अन्तरवार्ता / विचार

बयालपाटा अस्पतलालाई ट्रमा र अर्थोपेडिक सेवा केन्द्रका रुपमा स्थापित गर्नुपर्छ : डा. मन्दिप पाठक

अछाम ।

२००९ मा काठमाडौँ विश्वबिधालय बाट एमबिबिएस सकेर २०१५ मा फिलिपिन्सबाट रेसिडेन्सी सकेका अर्थोपेडिक सर्जन डाक्टर मन्दिप पाठक न्याय हेल्थ नेपाल बयालपाटा अस्पतालका मेडिकल निर्देशक हुन् । २०१७ मा मलेसियाबाट अर्थोपेडिक अन्कोलोजीमा फेलोसिप गरेका डाक्टर मन्दीपले सुदूर पहाडका अछाम सहित बाजुरा, डोटी, बझांग बैताडी तथा कर्णालीका दैलेख, कालिकोट, हुम्ला र मुगु सम्मका जिल्लाका जनतालाई बयालपटामा सेवा दिईरहेका छन् । त्यस ठाँउका बिरामी डाक्टर मन्दिपलाई भेट्न अछाम आईपुग्छन् । सुदूर पहाडका धेरै जिल्लमा मेडिकल अधिकृत नै बस्न नरुचाएका बेला उनि एक्ला सजर्न हुन बिगत ५ बर्ष देखि अनवरत रुपमा बिरामीको सेवामा क्रियाशिल छन् । पायक परेको बेला उनि काठमाण्डौँका ठूला हस्पिटलमा अर्थोपेडिक अन्कोलोनजी हड्डीको क्यान्सरको को समेत सर्जरी गर्ने उनले यो अवधिमा थुप्रै बिरामीको निशुल्क सफल हार्डजोर्नीको सल्यक्रिया गरे । बोली स्वभावमा पनि मिजाशिला डाक्टर पाठक बिरामीलाई निको बनाएर मात्र घर पठाउछन् । उसो त न्याय हेल्थ नेपालद्धारा संचालित स्वास्थ्य संस्थामा सबै प्रकारका सेवा निशुल्क छन् तर पनि हार्डजोर्नीका लागि आवश्यक पर्ने छुट्टै उपकरणको बेला बेला अभाब भईरहन्छ । डाक्टर पाठक बिदेशी दातृ निकाय संग समन्वय गरेर भएपनि उपकरणको बन्दोबस्त गरी बिरामीलाई निशुल्क सेवा दिन्छन् । कहिलेकाँही त गरिब दुखी बिरामीलाई बाहिर जान नसक्ने परिस्थितीमा डाक्टर पाठकले उपलब्ध उपकरण नहुदाँ सापटी मागेर भएपनि उपचार गरेर बिरामीको मन जित्न सफल भएका छन् । डा पाठक संग सुदूरआजले गरेको कुराकानी

१) बिगत ५ बर्ष देखि तपाई सर्जनको रुपमा बयालपाटा अस्पतालमा कार्यरत हुनुहुन्छ काठमाण्डौँमा जन्मेको मान्छे तपाईलाई त शहरमा थुप्रै अवसर मिल्थ्यो होला । किन अछाम जस्तो दुर्गम ठाँउमा बसेर सेवा दिने ईच्छा जाग्यो ?

काठमाडौं जस्ता ठुलठुला शहरहरुमा बिरामीहरूका लागि विकल्पहरू धेरै छन् । मैले मेरो रेसिडेन्सी प्रशिक्षण पूरा गरिसकेपछि, म त्यस्तो ठाउँमा काम गर्न चाहन्थें जहाँ म आफ्नो सीपको प्रयोग गर्न सकु र अझ राम्रो प्रभाव पार्नलाई बिरामी सामु छोड्न सकु । म नेपालका अर्थोपेडिक सर्जन डा भास्करसँग सम्पर्कमा थिएँ जसले मलाई बायलपाटा अस्पताल र यसले नेपालको ग्रामीण ठाउँमा गरेको स्वास्थ्य सेवा लगायत कामको बारेमा बताए । संयोगवश अर्थोपेडिक सर्जनको ठाउँ थियो र मलाई यस संस्थासंग आबद्ध हुने अवसर मिल्यो ।

२) अछाम आईसकेपछि तपाईले कति जति सर्जरीका सेवा दिनु भयो होला ? र दोलखामा पनि तपाई सेवा दिन जानुहुन्छ त्यहाँ कति पुगे होलान् ।

म सँग एकिन संख्याहरू छैन, तर हामी बिरामीलाई राम्रो सेवा दिनको लागि यथासक्य प्रयास गरिरहेका छौ। अछाममा दोलखा भन्दा शल्यक्रियाको संख्या बढी छ । अछाममा हरेक महिना करीव ८० देखी १२० ठूला शल्यक्रियाहरू हुन्छन् भने दोलखामा २० देखी ३० शल्यक्रिया हुन्छन् । हाम्रो दुबै अस्पतालमा ट्रमा सर्जरीको ठूलो आवश्यकता छ । दोलखाको तुलनामा अछाममा यस्ता बिरामीहरु बढी नै आउछन् ट्रमा केयरको लागि अछामको नजिक कुनै ठूलो अस्पताल नभएका कारण यहाँ हार्डजोर्नीको सेवा अपरिहार्य जस्तै छ ।

३) शल्यक्रिया हरुमा पनि तपाईलाई अलि मनमा छोएको अझ भनौँ बिरामीले अर्को जीवन पाए जत्तिकै महसुस गरेको कुनै उदाहरण छन् कुनै एकदुई वटा ?

सुरुकै दिनहरुको कुरा हो, मैले एउटा महिलालाई भेटें उनको हात मिलमा चामल पिस्दा मिलले किचेको थियो । उनले हात एकदम नराम्रो संग खुल्ला फ्रैक्चर भएको थियो । जसको आपतकालिन शल्यक्रिया गर्नुपर्ने अवस्था थियो । जब म उनको शल्यक्रियाको लागि आपतकालीन कोठामा गए उनले आफ्नो १ बर्षको बच्चालाई दुध खुवाइरहेकी थिईन । आफ्नो पिडामा पनि उनले बच्चा प्रति देखाएको माया देखेर मन छोयो । उनलाई आफ्नो हातको भन्दा पनि बच्चाको चिन्ता धेरै थियो । त्यो समय हो जुन मैले अछाम जस्तो ठाँउमा मानिसहरूले (अझ महिलाले) सामना गरिरहेका कठिनाईहरू महसुस गरें । यदि हामी नभएको भए उनले अर्को अर्थोपेडिक सर्जनलाई भेट्न मात्र १० देखि १२ घण्टा सम्म यात्रा गर्नु पर्ने हुन्थ्यो र लाखाँै खर्च गर्नु पर्थ्यो होला । हामीले सहझै उनको उपचार गर्न सफल भयौँ ।

४) कुनैबेला श्रोत साधन लगायतका बिबिध कारणले उपचारमा कठिनाई आएका उदाहरण पनि होलान्, त्यस्तो बिरामीको उपचार गर्न नसक्दा वा नपाउदा तपाईलाई कस्तो अनुभुती हुन्छ ।

हो, हामी मेरुदण्डको उपचार यहाँ गर्न असमर्थ छौ। जब म त्यस्ता बिरामीलाई बाहिर पठाउन बाध्य हुन्छु त्यो बेला दुखी महसुस गर्छु । रुख बाट लडेर आउने यस्ता बिरामी महिनाको २/३ जना हुन्छन । अझ युवा अवस्थाका बिरामी आए झन नराम्रो बोध हुन्छ । यस्तै हड्डीमा घाउ भएको बच्चाहरु पनि आईरहेको हुन्छन् । कोही धेरै ढिला जटिल अवस्थामा आउछन् त्यो अवस्थामा साधन श्रोत नहुदाँ उनिको उपचार गर्न कठिन हुन्छ । यदि साधन श्रोत भएको भए हामी सजलै उपचार गर्न सक्ने थियौँ होला । यस्तो प्रकारको हड्डीको समस्या लामो समय रहेमा उपचार गर्न गाह्रो हुन्छ । अझ बच्चाहरुको घाउको प्रभाव धेरै हुने भएकाले उनिहरु देखेर झन् माया लाग्छ ।

५) ट्रमाको सेवा अझै पनि दुर्गमका धेरै ठाँउमा सहज उपलब्ध छैन यसको सहजताका लागि के गर्दा जनताले सजिलै सेवा पाउलान् ?

नेपालमा हरेक बर्ष आर्थोपेडिक सर्जनहरूको संख्या बढ्दै गईरहेको छ । एउटा अर्थोपेडिक सर्जनलाई जिल्लामा सधैँ राखी राख्को लागि खर्च पनि बढी छ तर स्थानीय देखी प्रदेश सरकारले आर्थोपेडिक सर्जरीलाई बढुवा दिनुपर्छ । आफ्नो क्षेत्रका बिरामीको उपचारका लागि उक्त कुरा गर्न जरुरी छ । भौगोलिक आधारमा रणनैतिक कार्ययोजना बनाई अस्पतालहरुको पहिचान गरी ट्रमाको सेवा दिने खालको बातावरण तयार पार्नुपर्दछ । पर्याप्त पूर्वाधार खडा गरी लगानी गरेर शल्यचिकित्सकहरू लाई कायम राख्न सोहि अनुसार योजना बानउन पर्छ ताकि बिरामीले सेवा सजिलै पाउन सकुन ।

सुदूर पहाडमा स्वास्थ्यकर्मीकै दरबन्दी रिक्त भईरहने समस्याका बेला बिशेषज्ञ डाक्टर टिकिरहने कुरा धेरै टाढाको बिषय हो । उसो नेपालमा शल्यक्रिया गर्ने डाक्टरको संख्या नै कम छ त्यसमा पनि छिटफुट बाहेक सर्जनहरु शहर तिरै केन्द्रीत हुन्छन् । डा पाठक भने कर्णालीका केहि जिल्ला सहित सुदुर पहाडका बिरामीलाई हार्डजोनीको सेवा लामो समय सम्म दिने एक मात्र सर्जन हुन् ।

६) तपाई संग कुनै योजना छ वा सरकारले यस्तो प्रकारको पहल गरे जनताले दुख नपाई सहज सेवा पाउने थिए ?

सुदूरपश्चिम प्रदेशमा दिर्घकालिन रुपमा ट्रमाको अस्पताल आवश्यक छ । शहरहरुमा निजि अस्पताल त छन् तर गरिब आर्थिक अवस्था कम्जोर भएकाहरुका लागि सरकारी वा सार्वजनिक अस्पताल चाहिन्छ । हार्डजोर्नीको उपचार सरकारी अस्पतालमा कम मात्रामा छ । स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान वा टिचिङ अस्पतालसंग समन्वय गरेर स्थानिय सरकार, प्रदेश सरकारले लगानी गरेर स्थायी रुपमा ट्रमाको व्यावस्थापनका लागि जोड दिन जरुरी छ ।

७) तपाईको अबको आफ्नो भाबी योजना के छ, कसरी अघि बढ्ने मनसाय बनाउनु भएको छ ?

बयालपाटा अस्पतलालाई यस प्रदेशको भरपर्दो ट्रमा र अर्थोपेडिकको केन्द्रका रुपमा स्थापित गर्ने चाहाना छ । गेटा वा कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानसंग समन्वय गरेर २४ घण्टै अर्थोपेडिक सेवा बनाउने मन छ । त्यसका लागि यस क्षेत्रका जनता, समाजसेवी, राजनितिक दल तथा सरकारहरुको सहयोगको खाँचो रहन्छ । बयालपाटामा अर्थोपेडिक संगै स्पाईन सर्जरी, स्पोर्ट सर्जरी तथा बालशल्यक्रियाहरु पनि संचालन गर्नु पर्दछ । साथै अन्तराष्ट्रिय संघसंस्था संग मिलेर यसलाई ट्रमाको अनुसन्धान केन्द्रका रपमा बिकसित गर्न सकिन्छ । जसरी भएपनि शल्यक्रियाको सेवा सुलभ, उत्तरदायी, भरपर्दो र प्रभावकारी तथा दिर्घकालिन बनाउनु पर्छ भन्ने मेरो धारणा हो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित खबरहरु

कैलाली कांग्रेसको लफडा : बलाएरले टिकट पाएको चर्चा, नछोड्ने भण्डारीको दाबी
रातारात डाेजर लिएर सडक मर्मतमा जुटे वडा अध्यक्ष रावल
आज दसैंको दोस्रो दिन, ब्रह्मचारिणी देवीको पूजा गरिँदै
चौरपाटीको न्यु होराइजन युथ क्लबद्धारा अछाममा पहिरो पीडितका लागी आर्थिक संकलन अभियानको थालनी